ISO 9001:2026

ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi, dünyada en yaygın kullanılan yönetim sistemi standardıdır ve güncel versiyonu ISO 9001:2026’dır. CMB Danışmanlık, ISO 9001 belgesi almak isteyen kuruluşlara akredite belgelendirme kuruluşları aracılığıyla belgelendirme hizmeti sunar. Bu sayfada ISO 9001’in ne olduğunu, 2026 revizyonuyla gelen değişiklikleri ve yeni versiyona geçiş sürecini bulabilirsiniz.

ISO 9001 Nedir?

ISO 9000 standart serisi Uluslararası Standartlar Organizasyonu (International Organization for Standardization – ISO) tarafından 1987 yılında uluslararası standart olarak hazırlanmış; 1994, 2000, 2008 ve 2015’te revize edilmiştir. Standartları düzenli aralıklarla gözden geçirerek günün koşullarına göre revize etmek ilkesiyle hazırlanan güncel versiyon ISO 9001:2026 olarak yayımlanmıştır.

ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi bütün kuruluşlara, hiçbir ayrım gözetilmeksizin uygulanabilen bir yönetim sistemidir. Kuruluşun müşteri ihtiyaç ve beklentilerini belirleme, tanımlama ve karşılamada, uluslararası alanda kabul görmüş bir yönetim biçimidir. ISO 9001 Standardı kuruluşun tüm faaliyetlerini yansıtır. Kuruluş ile birlikte gelişerek değişen ihtiyaçlara cevap verir. Etkin bir Kalite Yönetim Sisteminin şartlarını ortaya koyar. ISO 9001 Sisteminin amacı, hata ve kusurları azaltmak, ortadan kaldırmak ve daha da önemlisi önlemektir. Buradaki temel varsayım, etkin bir kalite yönetim sistemi oluşturulması ve uygulanması halinde, müşteri ihtiyaçlarını karşılayacak kaliteli ürün ve hizmetler üretileceğidir.

ISO 9001 sistemi kuruluşların kendilerini geliştirmesi, bir düzen ve disiplin içinde sistematik olarak çalışabilmeleri için uygun bir ortam hazırlar. ISO 9001 reklam ve prestij kazandırmasına ek olarak kuruluşlara yeniden gözden geçirme ve sürekli iyileştirme olgusunu kazandırır.

ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi, günümüzde pek çok kuruluşun uygulamaya koyduğu ve kurumsallaşmada büyük önem arz eden bir standart olması itibarıyla oldukça kıymetlidir. Artık büyümekte olan ya da günümüz rekabetçi ortam koşullarında, sürekli yenilenerek bir adım öne geçmeyi hedefleyen firmalar için olmazsa olmaz bir sistem haline gelmiştir. Kuruluşlar ISO 9001 kalite belgesini alabilmek için kalite yönetim sistemlerini tanımlamalı ve işleri tanımlandığı gibi yürütmelidir. Bu konuda yeterli bilgi ve tecrübeye sahip personel istihdamı sıkıntılı olduğundan pek çok firma danışmanlık desteği almayı uygun görmektedir. Aylar süren çalışmalar neticesinde işletmelerin kurdukları ISO 9001 sistemi, standardın şartlarını karşılaması durumunda ve yapılan denetimler sonucunda başarılı olunması halinde firmaların ISO 9001 kalite belgesi almaya hak kazanmalarıyla neticelenmektedir. Sistemin sağlıklı işleyip işlemediği de her yıl yapılan ara denetimlerle ölçülmektedir. Böylece yapılan çalışmaların meyvesi olarak kuruluşların kaliteli ürün ya da hizmet ürettiği ISO 9001 belgesiyle ispatlanmış olur.

ISO 9001:2026 ile Neler Değişti?

ISO 9001:2026, 2015 versiyonunun temel şartlarını ve yapısını büyük ölçüde korur; bu nedenle ISO 9001:2015’e göre belgelendirilmiş kuruluşlar için geçiş, köklü bir sistem değişikliği değil güncelleme niteliğindedir. Yeni versiyonla öne çıkan değişiklikler şunlardır:

• Standart, ISO yönetim sistemi standartlarının ortak çatısı olan güncellenmiş uyumlaştırılmış yapı (Harmonized Structure) ile tam uyumlu hale getirilmiştir. Bu sayede ISO 14001, ISO 45001 ve ISO 27001 gibi standartlarla entegre yönetim sistemi kurmak kolaylaşır.
• Liderlik bölümünde kalite kültürünün ve etik davranışın teşvik edilmesine yönelik vurgu artırılmıştır.
• Risk ve fırsatlar ayrı ayrı ele alınarak risk tabanlı düşünme yaklaşımı netleştirilmiştir.
• 2024’te ISO 9001:2015’e eklenen iklim değişikliği şartı standardın metnine dahil edilmiştir: kuruluşlar bağlamlarını belirlerken iklim değişikliğinin ilgili bir konu olup olmadığını değerlendirmelidir.
• Şartların uygulanmasına yönelik açıklamalar standardın eklerinde genişletilmiştir.

ISO 9001:2015’ten ISO 9001:2026’ya Geçiş

Mevcut ISO 9001:2015 sertifikaları, Uluslararası Akreditasyon Forumu (IAF) tarafından belirlenen geçiş süresinin sonuna kadar geçerliliğini korur. Bu süre içinde belgeli kuruluşların kalite yönetim sistemlerini yeni versiyonun şartlarına göre güncellemesi ve belgelendirme kuruluşunun yapacağı geçiş denetiminden başarıyla geçmesi gerekir. Geçiş süresi sona erdiğinde ISO 9001:2015 sertifikaları geçerliliğini yitirir.

İlk kez belge alacak kuruluşların ise sistemlerini doğrudan ISO 9001:2026’ya göre kurması önerilir. Geçiş sürecinizle ilgili bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

ISO 9001:2015 Revizyonunda Gelen Değişiklikler

Kuruluşların karşılaştığı zorlukların yıllar içinde farklılık göstermesi, küreselleşmeye paralel olarak tedarik zincirindeki faaliyetlerin daha karmaşık hale gelmesi, kuruluşların iş yapma yöntemlerinin değişmesi, müşterilerin ve ilgili tüm tarafların beklentilerinin artması, bilgi erişiminin kolaylaşması ve günümüz toplumunun sesinin daha güçlü çıkması 2015 revizyonu ihtiyacını gündeme getirmiştir. Bu çerçevede ISO 9001:2015, ISO tarafından Eylül 2015’te yayımlanmış; Türk Standartları Enstitüsü tarafından ise Ocak 2016’da Türk Standardı (TS EN ISO 9001:2015) olarak yayımlanmıştır. 2026 versiyonu da bu revizyonun getirdiği yapının üzerine kurulmuştur.

2015 versiyonunda üst düzey liderlik, taahhüt, uyum, amaç, karşılaşılan risk ve fırsatlar üzerine özellikle vurgu yapılmış; yasal şartlar, rekabetçi pazar, teknoloji, sosyal – kültürel – ekonomik çevreler, kuruluşun kültürü, bilgisi ve performansı gibi hususlar kuruluşun bağlamının anlaşılmasında belirleyici hale gelmiştir.

En fark edilebilir değişiklik standardın yüksek seviyeli yapıya (HLS) geçmesiydi. Bu yapı, çoklu yönetim sistemi kullanan kuruluşların yönetim sistemlerinin entegrasyonunu kolaylaştırmıştır. Diğer önemli değişiklik ise standardın risk tabanlı yaklaşım üzerine odaklanmasıdır. Bu yaklaşım her zaman standardın bir parçası olmasına rağmen 2015 versiyonunda daha belirgin hale getirilmiştir.

ISO 9001:2015 ile gelen başlıca değişiklikler:

• Yüksek seviyeli yapının (HLS) benimsenmesi,
• Proses yaklaşımının daha iyi anlaşılması ve uygulanmasını desteklemek amacıyla risk tabanlı yaklaşıma yönelik belirgin bir şart içermesi,
• Daha az kuralla belirlenmiş şartların olması,
• Dokümanlar üzerinde daha az vurgu yapılması,
• Hizmetler için arttırılmış uygulanabilirliğin olması,
• Kalite yönetim sisteminin sınırlarını tanımlama için bir şart içermesi,
• Kurumsal yapıya vurgu yapılması,
• Liderlik üzerine arttırılmış vurgu yapılması,
• Müşteri memnuniyetini arttırmaya yönelik istenen çıktılara ulaşma ile ilgili daha fazla vurgu olması.

ISO 9001’in Faydaları Nelerdir?

• Liderlik katılımı,
• Yapılandırılmış bir biçimde organizasyonel risk ve fırsatlara değinme,
• Çevre, iş sağlığı ve güvenliği veya iş sürekliliği gibi özellikle çoklu yönetim sistemleri kullanan kuruluşlar için yararlı olacak sadeleştirilmiş bir dil, alışılmış bir yapı ve terimler kullanması,
• Tedarik zincirinin daha etkin kullanımına yönelik uygulamaların olması,
• Hizmet ve bilgi tabanlı faaliyet gösteren kuruluşlar için daha kullanıcı dostu olması.

ISO 9001 Standardını Kimler Uygulayabilir?

ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Standardı’nın bütün gereklilikleri genel olup tiplerine, büyüklüklerine ve sağladıkları ürün veya hizmetlere bakılmaksızın bütün kuruluşlara uygulanabilir olması amaçlanmıştır. Bu sebeple sürekli iyileştirmeyi amaç edinmiş, etkin bir Kalite Yönetim Sistemi oluşturmak isteyen tüm kuruluşlarca uygulanabilir. Bu konuda sektör veya ölçek olarak bir kısıtlama bulunmamaktadır.